Difference between revisions of "Катар"

no edit summary
{{Мамлекет
'''Катар''', Катар Мамлекети (Даулят Катар) – Түштүк-Батыш Азиядагы өлкө. Араб жарым аралынын чыгыш бөлүгүн түзгөн Катар жарым аралынан орун алып, Перс булуңу менен чулганат. Түштүгүнөн Сауд Арабиясы менен чектешет. Аянты 11,52 миң км<sup>2</sup>. Калкы 928,4 миң (2008). Борбору – Доха. Расмий тили – араб тили. Акча бирдиги – катар риалы. Административдик-аймактык жактан 10 муниципалитетке (баладийятка) бөлүнөт.
|Негизделген=
|Макамы = катар
|Кыргызча аталышы= Катар мамлекетти
|Расмий аталышы = <big>دولة قطر</big>
|Мамлекеттик дини = [[Файл:Star and Crescent.svg|22px]][[ислам]] ([[Сунниттер]])
|Герб= Emblem_of_Qatar.svg
|Желек= Flag of Qatar.svg{{!}}border
|Гимн аталышы= As Salam al Amiri
<!--|Аудио=-->
|Аудио=
|Урааны=
|Башкаруу формасы = [[Абсолюттук монархия]]
|Карта= QAT orthographic.svg
|lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 16|lat_sec = 10
|lon_dir = E|lon_deg = 51|lon_min = 12|lon_sec = 46
|region = QA
|CoordScale =
|Тили= [[Араб тили|Арабча]]
|Эгемендүүлүк күнү= [[3 сентябрь]] [[1971]]
|Эгемендүүлүгүн алды= [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]]
|Борбор шаары= [[Доха]]
|Ири шаарлар = [[Доха]]
|Башчыларынын милдеттери= Эмир<br />Премьер-министр
|Башчылары= [[Тамим бин Хамад Аль Тани]]<br />[[Абдулла бин Нассер бин Халифа Аль Тани|Абдулла бин Нассер Аль Тани]]
|Аянты боюнча орду= 158
|Аянты= 11 586
|Суу пайызы =
|Калкы боюнча орду = 147
|Калкы= {{Өсүү}}1 904 934<ref>{{cite web|url=http://countrymeters.info/ru/Qatar/|title=Катардын калкын эсептөө,маалымат 17 октябрь 2013 ж.}}</ref>
|Калкты каттоо жылы = 2013
|Калктын жыштыгы= 146,7
|ИДП (САМ)= 323,2&nbsp;млрд<ref name="CIA">{{cite web
| url = http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Complete.pdf
| title = Human Development Report 2011
| accessdate = 2012-07-30
| year = 2011
| publisher = United Nations Development Program
| lang = en
| archiveurl = http://www.webcitation.org/659SXoZmJ
| archivedate = 2012-02-02}}</ref>
|ИДП (САМ) эсептөө жылы= 2014
|ИДП (САМ) боюнча орду= 54
|ИДП (САМ) ар бир жанга = 144&nbsp;400<ref name="CIA"/>
|ИДП (номинал)=
|ИДП (номинал) эсептөө жылы =
|ИДП (номинал) боюнча орду =
|ИДП (номинал) ар бир жанга =
|Акча бирдиги= [[Катар риалы]] ([[ISO 4217|QAR]])
|АДӨИ=
|АДӨИ эсептөө жылы =
|АДӨИ боюнча орду =
|АДӨИ деңгээли = <span style="color:#090;">Өтө жогору</span>
|ЭОК =
|Этнохороним =
|Домени = [[.qa]]
|Телефон коду = 974
|Убакыт аралыгы = +3
|Штрих коду =
}}
 
'''Катар''', ({{lang-ar|قطر}} — Расмий '''Катар Мамлекети''' (Даулят{{lang-ar|دولة Катар)قطر}} ''Да́влат ТүштүкКа́тар'') —Түштүк-Батыш Азиядагы өлкө. Араб жарым аралынын чыгыш бөлүгүн түзгөн Катар жарым аралынан орун алып, Перс булуңу менен чулганат. Түштүгүнөн Сауд Арабиясы менен чектешет. Аянты 11,52 миң км<sup>2</sup>. Калкы 928,4 миң (2008). Борбору – Доха. Расмий тили – араб тили. Акча бирдиги – катар риалы. Административдик-аймактык жактан 10 муниципалитетке (баладийятка) бөлүнөт.
Катар – БУУнун (1971), Нефть экспорттоочу өлкөлөр уюмунун (1961), Араб өлкөлөр лигасынын (1971), ЭВФтин (1972), Ислам конференция уюмунун (1970), Перс булуңу араб өлкөлөрүнүн кызматташтык кеңешинин (1981), Бүткүл дүйнөлүк соодо уюмунун (1996) мүчөсү.
==Мамлекеттик түзүлүшү==
Катар калкы миңдеген жылдар бою чатырларда жашаган. Курулуштар Осмон империясынын учурунда пайда болгон. 19-кылымда Катарда аль-Бида форту, азыр Амири-Диван өкмөт үйү, Эз-Зубар, Эль-Хаурдагы жана Эль-Вакра шаарчасындагы форттор, 20-кылымдагы Умм-Салаль-Мухаммад форту, Абдалла бен Касем Аль Тани шейх үчүн курулган сарай жана башка белгилүү. Форттор жана башка курулуштардын дубалы таш же кыштан тургузулуп, чопо же гипс менен шыбалган. Терезе, эшиктери Индия жана Чыгыш Африкадан алынып келген жыгачтан жасалган. Имараттардын үстүңкү бөлүгүнө желдеткич мунаралар салынган. 1960-жылдан Катарда араб үлгүсүндөгү архитектуралык курулуштар пайда боло баштаган. Дохада Улуттук театр, Маалымат жана маданият министрлиги (1982, архитектор Ахмад Шайха, Ж. Коннелл жана башка), Ан-Насер мечити (1986, архитектор Анвар Атта), Аль-Кубиб мечити (1998) 1975-жылы Катар университет комплекси (архитектор египеттик Камаль аль-Кафрави), 2000-жылдары Ислам маданий борбору, Барзан мунарасы, Ислам искусство музейи, Улуттук китепкана, Сүрөт музейи, Улуттук костюм жана текстиль музейи жана башка курулган. 1980-жылдардын башында Египет, Ирак, Франция, Италия жана АКШдан билим алып келген сүрөтчүлөр Катарда сүрөт өнөрүнүн өнүгүшүнө зор салым кошкон. 1980-жылы Дохада Сүрөт өнөрүнүн Катар коому жана Эркин устакана түзүлгөн. 20-кылымдын аягындагы белгилүү сүрөтчүлөр: Эркин устакананын негиздөөчүсү – Жасем Зайни, Султан Алсилайты жана башка мектептерде көркөм кол өнөрчүлүк, сүрөт тартуу чеберчилиги жана башка үйрөтүлөт.
Катардын музыкалык-бий маданияты араб, перс, инди, африка жана башка элдердин салттуу үлгүлөрүн жана жанрларын камтыйт. Бедуиндердин ар тармактуу ыр жанрлары бар. Салттык перс-араб музыкалык аспаптарын – най флейтасы, канун цитрасы, уд лютнясы жана башка колдонушат. Жергиликтүү калктын салттуу ыр, бийлери да бар.
 
[[Категория:Мамлекеттер арип боюнча]]
==Борбор шаары Доха==
{{Main|Доха}}
[[Файл:Majlis Al Tawoon street (12544617325).jpg|thumb|[[Доха]]]]
Доха шаарындагы аэропортко келип түшкөндө эле бул мамлекетте көп жумуштарды чет элдиктер жасаарын түшүнүүгө болот. Аэропортто паспорт көзөмөлүндө отурганы да, сатуучусу да, пол жууганы да,Аэропорт алдында Тойота Камри унаасын айдаган таксисттери да чет элдиктер. Бул жакка дүйнөнүн бардык жагынан келип иштешет. Эӊ көп мигрант жиберген өлкөлөр Пакистан, Индия, Филиппин, Непал. Ошондой эле Европадан, Америкадан атайын чакырылган жогорку билимдүү адистер катарлыктардын керегине жарап келет. Катарды «бренд» катары таанытууда, шаарларды заманбап стилде куруп чыгууда чет элдик долбоорчулардын, инженерлердин жана күрөк кармаган кара жумушчулардын эмгеги чоӊ. Жерге жана байлыкка ээ арабдар болсо селдесин оронуп, теспесин кармап алып үстүртөн текшерүү менен гана алек. Алар мээни жана акчасын иштетип, чет элдиктердин колу менен чоӊ жумуш аткарышат.
Таӊ калтырганы Доха шаарында эл ташыган метронун, автобустун жокжоктугу. Андыктан туристтер аэропорттон түшкөн соӊ такси кызматын пайдаланууга туура келет. 1 долларга 3-4 литр бензин куюп алганга мүмкүн болгон өлкөдө такси кызматы арзан эмес. Таксист 25 риал сураса, демек, соодалашып 15-20 риал менен керектүү жерге жетүүгө мүмкүн. Ал эми соодалашуунун эӊ жогорку чегин базарда көрүүгө болот. Туристтерге бааны асмандатып, 20 риал турган буюмду 40 риалга сата алышат. Жемин жедирбөөгө аракет кылган туристтер, албетте, аларга жага бербейт. Кызыгы, базарда кайыр сурагандарды көрө албайсыӊ. Бирок ырдап, жанына бош идиш коюп койгондор жолугуп турат.
* Өлкөнүн дээрлик бардык аймагы таштуу чөл, деӊиз деӊгээлинен эӊ бийик турган жери 40 метрди түзөт.
* Акча бирдиги – Риал (1 риал 20 сомго барабар)
==Эскертүүлөр==
==Колдонулган адабияттар==
{{Эскертүүлөр}}
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
==Шилтемелер==
* {{dmoz|World/Russian/Страны_и_регионы/Ближний_Восток/Катар/}}
* [http://www.qatar.ru/ Катар жөнүндөгү сайт]
* [http://planetturizm.ru/?p=127 Достопримечательности Катара]
* [http://www.trubagaz.ru/gkm/gazovoe-mestorozhdenie-severnoe-katar/ Газовое месторождение Северное (Катар)]
* [http://www.statoids.com/uqa.html Municipalities of Qatar], Statoids.com
{{^|1em}}{{Катар в темах}}
{{Лига арабских государств}}
{{Страны Аравийского полуострова}}
{{Азия}}
{{Страны у Персидского залива}}
{{Agadir}}
{{Совет сотрудничества арабских государств Персидского залива}}
{{Монархии Ближнего Востока}}
{{Территории Британской империи}}
 
[[Категория:Катар| ]]
[[Категория:Абсолюттук монархия]]
[[Категория:Унитардык мамлекет]]
[[Категория:Эмираттар]]
[[Категория:Мамлекеттер арип боюнча]]