"Кораллдар" түзөтүүлөрүнүн айырмасы

Файл:Maldives triptychCoral Atolls.jpg + links
м (+ links)
(Файл:Maldives triptychCoral Atolls.jpg + links)
 
Ошондой эле коралдардын кээ бир түрүнүн скелеттери да кораллдар деп аталышат. Кызыл жана кара кораллдардан түркүн жасалгалар (мисалы, шуру), сувенирлер жасалат.
 
Кызыл коралл [[Жер ортолук деңиз|Жер Ортолук деңизинде]] (Грециянын түштүгүндө, [[Африка|Африканын]] түндүк жээктеринде), ал эми кара коралл Персия булуңунда өндүрүлөт. Айта кетчү нерсе, коралл шурулары адамзаты колдонгон эң алгачкы кооздук материал болуп саналат.
 
Сыртынан караганда кораллдар дарак же бадалдарды элестетет.
 
== Тамак жана орун үчүн коңшусун уусу менен өлтүрөт ==
Полиптин кээ бир турлорүнүн өлчөмү төөнөгүчтүн башындай болсо, кээбирлериники 30 см дейре жетет. Денесинин бир жагы ичке тартыа кетчү трубканы элестетет. Ичке жагы менен бир нерсеге биротоло жабышып алса, экинчи жагы оозу. Бул менен тамак жейт, ошол эле учурда ал аркылуу заара, заңдары сыртка чыгарылып турат. Оозунда тамак табууга ылайыкташкан 6 – 86–8 тинтүүрлөрү жайгашкан.
 
Тинтүүрлөрүнүн учунда уу болот. Полиптер өзү тамактануучу планктондорту, рак сымалдарды жана башка жаныбарларды ууландырып, шалга айлантууга жана душмандардан коргонууга пайдаланышат. Уусу абдан күчтүү болуп кетсе, анда жанындагы кораллдардын өсүүсү токтоп калат. Ошентип уусу кучтүү коралл кененирээк орун менен көбүрөөк тамакка ээ болот.
 
== Коралл рифтери деген эмне? ==
[[Файл:Maldives triptychCoral Atolls.jpg|thumb|[[Атолл]] менен кораллар.]]
Коралл рифтери тропиктик деңиздердин тайыз жерлеринде жолугат. Кораллдар миллиондогон жылдар бою өсүп, көбөйүп , калыңдыгы бир нече метрге дейре жетип, кырка тоодой тизмектешип калганда коралл рифтери жана коралл аралдары ([[атолл]]) жаралат.
Рифтер көбүнчө [[Тынч океан|Тынч]] жана [[Инди океаны|Индия океанында]] кездешет. Дүйнөдөгү коралл рифтеринин 3төн бир бөлүгү өлгөн. Буга суунун булганыш себеп.
 
Ошондой эле суунун температурасы кескин төмондөп кетсе да коралл рифтери өлүмгө дуушарланат. Рифтер көбүнчө сууда 10 – 20 метр тереңдиктерде түзүлөт.
* Германиянын аймагынан мындан биздин заманга чейинки 35 миң жылдарга таандык коралл шурусу табылган.
* 18 – кылымга чейин кораллдар ташка айланган деңиз гүлдөрү катары саналып келген. Кийин гана окумуштуулар кораллдар омурткасыз майда жаныбарлар экенин далилдешкен.
 
== Дагы караңыз ==
* [[Чоң Тоскоол рифи]]
 
== Колдонулган адабият ==
25 681

edits