"Климат" түзөтүүлөрүнүн айырмасы

no edit summary
 
== Этимология ==
[[Файл:BlueMarble monthlies animation.gif|thumb|Мезгилдик өзгөрүүлөр. НАСАнын 2004-жылкы глобалдык сүрөттөрүнүн анимациясы|222x222px]]«Климат» деген түшүнүк байыркы грек тилиндеги «клима» — Күн нурунун жер бетине жантайюу деген сөзмө-сөз маанидеги сөзүнөн жаралган. Башкача айтканда «клима» ― Күн нурунун жер бетине тийишинин бурчу. Байыркы гректер бөлөк [[Кеңдик|кеңдиктердеги]] аймактардын климаттык өзгөчүлүгүн «клима» менен жана күндүн узактыгы менен ченешкен<ref>http://nvsu.ru/ru/Intellekt/1134/Grebenyuk%20G.N.,%20Hodzhaeva%20G.K.%20Meteorologiya%20i%20klimatologiya%20-%20Uch-prakt%20posobie%20-%202012.pdf</ref>.
 
Кыргыз тилине «климат» сөзү орус тилинен өзгөрбөй келген. Ал сөз орус тилине француз тилиндеги «climat» сөзүнөн келген.
 
== Климат жаратуучу факторлор ==
[[Файл:Күндүн нурлары.svg|thumb|Экваторго башка кеңдиктерге караганда Күндүн нуру тик тийгендиктен, Күндүк энергиясы көбүрөөк жыштыгы менен экваторго жайылат. Экватордон алыстагындан соң Күн нуру жер бетине кыйгачыраак тийгип баштайт. Ошондуктан ошондой эле Күндүн энергиясынын бөлүгү экватордон тышкары чоңурак аймакка жайылат. Андан тышкары атмосферага нурдун кыйгач кириши анын атмосферадан өткөн жолун узартат. Андан Күн агымынын бир аз бөлүгү атмосферадан таралып жерге жетпей калат]]Глобалдык климатты астрономиялык жана географиялык факторлор аныкташат.
[[Файл:Күндүн нурлары.svg|thumb]]Глобалдык климат астрономиялык жана географиялык факторлор аныкташат.
 
Астрономиялык факторлор: