Климат: нускалардын айырмасы

Жок кылынган мазмун Кошулган мазмун
36-сап:
 
=== Тышкы факторлор ===
[[Файл:Precesión.gif|thumb|Жер прецессиясынын анимациясы]]
[[Файл:Күндүн нурлары.svg|thumb|Экваторго башка кеңдиктерге караганда Күндүн нуру тик тийгендиктен, Күндүк энергиясы көбүрөөк жыштыгы менен экваторго жайылат. Экватордон алыстагындан соң Күн нуру жер бетине кыйгачыраак тийгип баштайт. Ошондуктан ошондой эле Күндүн энергиясынын бөлүгү экватордон тышкары чоңурак аймакка жайылат. Андан тышкары атмосферага нурдун кыйгач кириши анын атмосферадан өткөн жолун узартат. Андан Күн агымынын бир аз бөлүгү атмосферадан таралып жерге жетпей калат]]Сырткы факторлорду өз кезегинде эки топко бөлүүгө болот: [[Астрономия|астрономиялык]] жана [[Геофизика|геофизикалык]].
 
Line 42 ⟶ 43:
Айдын гравитациялык, таасири убакыттын өзгөрүшү менен, планетабыздын орбиталык кыймылынын мүнөздөмөлөрүнүн термелүүлөрүн, суу массивтердин ташкынынын жана тартылышын жаратат, натыйжада Күндөн атмосферанын жогорку чегине келген энергиянын олку-солку болушуна алып келет. [[Магнит сферасы|Тышкы магнит талаасы]] дагы белгилүү ролду ойнойт.
 
Жыл мезгилдин өзгөрүшү Жердин айлануу огунун [[Эклиптика|эклиптикага]] (Жер орбитасынын тегиздиги) ыкташы менен аныкталат. Учурда экватор менен эклиптика тегиздиктеринин ортосундагы бурчу 23° 26' 30" (23,44°), бирок өлчөмү 22°―24,5° аралыгында 41 миң жылдык мезгилинде өзгөрүп турат. Бул тропикалардын жана уюлдардын кеңдиктери 2,5° чегинде өзгөрүп турганын билдирет. Бирок, орбитанын эксцентриситетинин өзгөрүшү менен эклиптикага болгон перпендикулярына салыштырмалуу Жердин огунун прецессиясы ― гравитациялык толкундоолордун эң олуттуу көрүнүштөрү.
 
Астрономиялык факторлор:
"https://ky.wikipedia.org/wiki/Климат" булагынан алынды