Жусуп Турусбеков

кыргыздан чыккан поэт, драма жазуучусу.

Жусуп Турусбеков — (орус. Джусуп Турусбеков) 1910 жылы 24 декабрында Жетисуу облусунун Күн-Батыш айылында туулган, 1944 жылы фронтто каза болгон — кыргыздардын совет поэти, драма жазуучусу. Совет жазуучуларынын биринчи чогулуусунда (съездинде) катышкан.

Жусуп
Турусбеков Жусуп
Портрет
Ишмердүүлүк тармагы:

поэт, драматург

Туулган датасы:

24 декабрь 1910

Туулган жери:

Күн Батыш айылы, Жетисуу облусу, Орусия империясы

Жарандыгы:

Орусия Орусия империясы

Букаралык:

Орусия Орусия империясы
Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы Кыргыз ССР

Өлгөн датасы:

1944 жыл(1944)

Өлгөн жери:

Калинин фронту, Тверь облусу, Орусия

Жубайы:

Кулсун

Өмүр баяны.Оңдоо

Акын жана драматург Жусуп Турусбеков Ысык-Көл облусунда Тоң районунда Куч-Батыш айылында 1910-жылы туулган.1916-жылкы уркундо ата-энеси менен кошо Уч-Турпанга чейин барып кайткан Жусуптун балалыгы алгач жокчулукта,кийинчирээк ага кошул-ташыл жетимчиликте отуп,ар кайсы туугандарынын колунда чонойгон экен.

1922-жылы Ж.Турусбеков Түп районундагы айыл чарба техникумуна алынып, окуй баштайт. Казак, татар, орус адабияттары менен таанышып, 1929-жылы «Кызыл Кыргызстан» гезитинин редакциясында корректор болуп иштейт. 1929–1930-жж Тверь шаарындагы советтик-партиялык мектепти ийгиликтүү бүтүрүп, «Кызыл Кыргызстан» гезитинин бөлүм башчысы, кыргыз театрынын директору, «Ленинчил жаш» гезитинин редактору, Кыргызмамбастын редактору, Жазуучулар союзунун консультанты болуп иштеген. Улуу Ата Мекендик согуш башталганда Жусуп өз ыктыяры менен согушка кетип, 1943-жылы Калинин облусундагы фронтто курман болгон.

ЧыгармачылыгыОңдоо

Ж.Турусбековдун чыгармачылык иши «Кызыл Кыргызстан» гезитинде иштеп жүргөндө башталган. 1928-жылы анын калемине таандык ырлар гезит бетине айрым чыга баштайт. 1932-жылы «Жусуптун ырлары» деген биринчи ырлар жыйнагы басылып чыгат. Драматург катары тааныткан «Ажал ордуна»драмасы, «Айчүрөк» операсынын либреттолору 1939-жылы Москвада өткөн Кыргыз искусствосунун декадасында көрүүчүлөрдүн жакшы баасына татый алган.

Котормочулук өнөрүОңдоо

А.С.Пушкиндин «Каменный гость», Г.Гейненин А.Безыменскийдин ж.б. ырларын кыргыз тилине которгон. 1934-жылы СССР Жазуучулар союзуна мүчө болгон.

СыйлыктарыОңдоо

«Ардак белгиси» орденинин ээси. Ж.Турусбековдун ысмы республикабыздагы шаарлардын, айылдардын библиотекаларына, мектептерине, көчөлөрүнө коюлган.

Жарык көргөн китептериОңдоо

Кыргыз тилиндеОңдоо

Жусуптун ырлары: 1-жыйнак. – Ф.: Кыргызмамбас, 1932. – 88 б.

Шайыр жаштар: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1933. – 60 б.

Ажал ордунда: 8 сүрөттүү драма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1935. – 64 б.

Тандалмалуу ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1935. – 108 б.

Беш-Мойноктогу окуя: Үч сүрөттүү драма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1937. – 16 б.

Ажал ордуна:Поэма. (Эр жигит эл четинде, жоо бетинде). – Ф.: Кыргыз-мамбас, 1938. – 56 б.

Мекен: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 140 б.

Айчүрөк. 6 сүрөттүү операнын либреттосу. – Ф.: Кыргызмамбас, 1939. – 51 б.

Ленин жолу: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1950. – 105 б.

Тандалган чыгармалар: Ырлар, поэмалар жана котормолор. – Кыргыз-мамбас, 1953. – 220 б.

Чыгармаларынын жыйнагы: Ырлар, либретто, пьеса, котормолор. – Ф.: Кыргызмамбас, 1957.– 102 б.

Тандалган чыгармалар: Ырлар, поэмалар жана котормолору. – Ф.: Кыр-гызмамбас, 1957. – 303 б.

Чыгармалар. Бир томдук. – Ф.: Кыргызмамбас, 1960. – 301 б.

Ленин жолу. – Ф.: Кыргызмамбас, 1964. – 13 б.

Ленин жолу: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Мектеп, 1967. – 100 б.

Чыгармалар бир томдук. – Ф.: Кыргызстан, 1972. – 327 б.

Ук, жер жүзү: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1974. – 59 б.

Мекен: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Мектеп, 1975. – 28 б.

Тандалмалар: Ырлар жана драма. – Ф.: Кыргызстан, 1980. – 300 б.

Ленин жолу: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1986. – 92 б.

Орус тилиндеОңдоо

Ленинский путь: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1956. – 81 б.

Пуля и песня. – Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 88 б.

Ленинский путь. – Ф.: Кыргызмамбас, 1964. – 13 б.

КотормолоруОңдоо

Пушкин А.С. Таш конок. – Ф.: Кыргызмамбас, 1937. – 48 б.

Интернеттеги шилтемелерОңдоо