Монгол элдери же монголдор — монгол тилдеринде сүйлөгөн жана жалпы кылымдык тарыхы, маданияты, каада-салты жана үрп-адаттары менен тыгыз байланышта болгон тектеш элдердин тобу.

Соёмбо — моңгол элдеринин символдорунун бири

Алар түндүгүндө жашаган Кытай, Монголия жана региондору Орусия - Республика Бурятия жана Калмакстан, ошондой эле Алма-Ордо Бурят району ( Иркутск облусу ) жана Aginsky Бурятский району ( Транс-Байкал аймагы ) [1] .

10 миллионго жакын адам өзүн монгол элдеринин катарына киргизет. Алардын 3 миллиону Монголияда, 4 миллиону Ички Монголия автономиялуу районунда, 3 миллионго чейини Ляонин, Ганьсу, Шиңжаң-Уйгур автономиялуу району жана Кытайдын [1] .

Моңгол элдериОңдоо

 
Монгол тилдеринин таралуу картасы

Азыркы монгол элдеринин негизин XIII кылымга кирген уруулардын урпактары түзөт. Монгол империясына . Монгол империясынын курамына кирген түпкүлүктүү монголдор Нирун жана Дарлекин бутактарына бөлүнгөн. Nirun монголдор анын курамынан төмөндөгү уруулар кирет: Адаркин, Артакан, Арулат, Баарин, Барлас, Боржигин, Бугунут, Будаат, Бэлгунут, Бэсут, Гэнигэс, Жадаран, Жоуреит, Журкин, Дулат, Дурбэн, Килингут (киришет; kilingut-tarkhan ) падыша, Kiyat, kundzhin, manghud, NIR-hoyin, noohon, oronar, saldzhiut, sidzhiut, спорт, sukanut, Suneet, Tayichi'ut, udzhiet, каяша айтышпасын, habturhas, hatagin, honhotan, chanshiut, Chonos, Яшар и ал ... Darlekin монголдор Arulat сыяктуу урууларынын турган тобу [2], Bayat, Bugunut [3], Balgunut [3], Gorlos, Jalair, Ikires, Ildurkin, Kilingut [2] (анын ичинде. kilingut-tarkhan [2] ), падыша (geniges) [2], kundzhin [2], kunkliut, nohos, olkhonud, suldus, Uriangkhai, uryaut (oronar) [2], Кояйык, haranut, khongirad, honhotan [2], Элжигин ж.б. Менен империянын-жылы Чынгызхан, ал гана жергиликтүү монголдор эмес, ошондой эле аймактын бардык монгол уруулары эмес, анын ичинде: өкмөтүнүн, bekrin, bulagachin, dzhungurkin, carakitaiys, Кер, kurlaut, Кэм-kemdzhiut, kushtemi, keremuchin, Merkit, Найман, Oirat, ongutami, Токио, Tangut [4], татар, Telenguts, tulasé, uymakut, urasut, hoyin-Ирген, hoyin-uryanka, Хори-Тумат ( Хори менен Айдын ) .Удаалаш.

  1. 1.0 1.1 Жуковская, Есипова, 2013, к. 5—7
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 Представляют собой ветвь борджигинов, однако в «Сборнике летописей» упоминаются в числе дарлекин-монголов.
  3. 3.0 3.1 Согласно «Сборнику летописей», «некоторые их относят к племени нирун, потому что матерью их была Алан-Гоа, некоторые же — к племени дарлекин».
  4. Были монголизированы.