Башбаракты ачуу
Adjara in Georgia (semi-secession).svg

Ажария (Ачара) Ажар Автономия Республикасы (Ачарис Автономиури Республика), Грузин Республикасынын курамында. Аянты 2,9 миң км2. Калкы 386,7 миң (1993). Ажарияда 5 район, 2 шаар, 7 шаарча бар. Борбору - Батуми шаары. Ажария Закавказьенин түштүк-батышынан орун алган. Деңиз боюнда республиканы аралап, Колхида ойдуңунун ичке тилкеси созулуп жатат.

КлиматыОңдоо

Деңиз жээги менен тоо этектеринин климаты жылуу жа нымдуу субтропиктик, тоолуу аймактары нымдуу, мелүүн жана суук. Январдын орточо температурасы деңиз жээктеринде 4-6°С, тоолорунда 2°Сден -2°Сге чейин, июлдуку 22-23°С жана 1620°С. Жылдык жаан-чачыны 1000-2800 ммге чейин. Негизги дарыясы - Чорох. Ойдуңдуу аймактарында аллювий жана саз топурактары таралган. Аймагынын 50%тен ашыгын жазы жана ийне жалбырактуу токой ээлейт. Жээк тилкелеринде субтропик өсүмдүктөрү өсөт. Кинтриши коругу, Батуми ботан. багы уюшулган.

КалкыОңдоо

Негизинен ажар, грузин (325 миң, 1993), ошондой эле орус, армян ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Шаарлары: Батуми, Кобулети. Шаар калкы 48% ти түзөт. Калкынын орточо жыштыгы 1 км2 жерге 103,2 киши.

ТарыхыОңдоо

Биздин заманга чейин 6-4-кылымда Колхида падышачылыгынын, кийин Иберия падышачылыгынын курамына кирген. Биздин замандын 4-кылымынан Лазика мамлекетине карап, андан соң, 8-кылымдан Абхаз падышачылыгынын бир бөлүгү болуп калган. 10-кылымда бириккен Грузия мамлекетине кирген. 11-кылымда селжук, 13кылымда монгол-татар жапырыгына учураган. 16 кылымдын ортосунда Батум (Батуми) облусунун борбору жана анын округдары Осмон империясынын курамына кирип, жергиликтүү калк ислам динин тута баштаган. 1878-ж. Россияга (Батум облусу) кошулуп, Кутаиси губерниясынын курамына киргизилген. 1918-21-ж. Батумда бир нече жолу бийлик алмашылган. 1921-ж. Карск тынчтык келишими боюнча Грузиянын курамындагы Батуминин автономия статусун сактап калууга Түркия менен Советтик Россия гарант болушкан. 1921-ж. 16 июлда ГССРдин курамында Ажар АССРи түзүлгөн. 1922-жылдын декабрынан Грузиянын бир бөлүгү катары СССРге кирген. 1990-жылдын декабрынан азыркыдай аталат.

Өнөр жайОңдоо

Негизги өнөр жай тармактары: нефть ажыратуу, машина куруу (электр техникалык буюмдар, тамак-аш өнөр жайына жабдуу, кеме куруу), тамак-аш (чай, тамеки, шарап, консерва жана башка), жеңил, жыгаччылык. Ажарисцкали ГЭСи курулган. Маанилүү айыл чарба өсүмдүктөрү - чай, цитрус, тамеки, тунг. Жүзүмчүлүк өнүккөн; жүгөрү, лавр, эвкалипт, бамбук да өстүрүлөт. Башкы деңиз порту - Батуми шаары Деңиз жээгинде Батуми, Кобулети, Цихисдзири, Жашыл Тумшук, Махинжаури курорттору жайгашкан.

Колдонулган адабияттарОңдоо

  • “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14—046—1