Гоголь Николай Васильевич

Гоголь Николай Васильевич - [20. 3 (1. 4). 1809, Полтава губерниясы, Миргород уезди, Чоң Сорочинцы кыштагы – 21. 2 (4. 3). 1852, Москва] – орус жазуучусу. Нежин жогорку илимдер гимназиясында окуган (1821–28). 1834-жылдан Санкт-Петербург университетинин жалпы тарых кафедрасында, 1836-жылдан «Современник» журналында иштеген. Париж, Рим, Санкт-Петербург, Одесса, Москва шаарында жашаган. 1829-ж. жазылган «Ганц Кюхельгартен» идиллиясы ийгиликтүү чыкпай калат. 1831-ж. А. С. Пушкин менен таанышуусу анын жазуучу катары калыптанышына түрткү берген. Г. «Диканька хуторунун жанындагы кечелер» аттуу чыгармасы (1831–32) аркылуу белгилүү болгон. 1835-ж. жарыяланган «Арабески», «Миргород» жыйнактары В. Г. Белинский тарабынан жогору бааланган. Гоголь драматург катары да таанылган. Анын драмалык чыгармаларынын эң мыктысы «Текшерүүчү» 1836-ж. жарыкка чыккан жана театрда коюлган. 1836-жылдан Римде жашап, «Өлүү жандар» роман-поэмасын жаза баштайт. Анын 1-тому (1842) журтчулукка «Текшерүүчүдөн» да күчтүүрөөк таасир калтырган. «Өлүү жандарга» удаалаш «Шинель» повестин жарыялайт. Ал эки чыгарма орус адабиятындагы сын реализминин өзүнчө бир манифести болду. Гоголь өзүнө чейинки жазуучулар анчалык барк албаган турмуштук материалды сүрөттөөгө көп көңүл бурган. Анын чыгармалары Россиядагы феодалдык мамилелердин өз күнүн жашап бүткөнүн айкындап, орус сын реализминин андан ары өсүп-өнүгүшүнө чоң таасир тийгизди. Улуу жазуучу жараткан коомдун түрдүү катмарларынын типтүү өкүлдөрүнүн классикалык образдары кийинки доорлордун окурмандары үчүн чыныгы «бейтааныш тааныштарга» (Белинский) айланууда. Гоголдун чыгармалары кыргыз окурмандары менен көрүүчүлөрүнө кеңири белгилүү. Анын «Текшерүүчү» комедиясы 1929-ж. кыргыз театр студиясында, 30-жылдарда «Үйлөнүү» комедиясы кыргыз сахнасында ийгилик менен коюлган. «Шинель» (1952), «Өлүү жандар» (1953), «Тарас Бульба» (1954), «Иван Иванович Иван Никифорович менен кантип чатакташкандыгы тууралуу повесть» ж. б. прозалык чыгармалары, ошондой эле чыгармаларынын 2 томдугу (1959) кыргыз тилинде басылып чыккан.

Колдонулган адабияттарОңдоо