Башбаракты ачуу

Урарту (түркчө Urartu, фарсыча;jl jılıj) - Алдыңкы Азиядагы кул ээлик мамлекет (б. з. ч. 9-6-к.).

Урарту Армян тайпак тоолорун (азыркы Армения, Чыгыш Түркия, Түндүк-Батыш Иранга ка раштуу аймактарда) ээлеген. Борбору Тушпа ш. (азыркы Түркиядагы Ван ш.) болгон. Б. з. ч. 8к-да түзүлүп, б. з. ч. 6-кылымга чейин өкүм сүргөн. Урарту мамлекети акырындык менен аймагын кеңейтип, Менуа (б. з. ч. 810-778), Аргишти I (б. з. ч. 778-750), Сардури II (б. з. ч. 750-730) падышалык кылган мезгилдерде Месопотамиянын, Сириянын түндүк жактарын басып алып, Ассирияны К. Азияга (металл алуучу жерлерге) өткөрбөй начарлаткан. Ошондой эле Ван көлүнүн түштүк тарабындагы жерлерди, Урмия көлүнүн аймагын жана Түштүк Закавказьенин көп бөлүгүн караткан. Бирок, б. з. ч. 8-кылымда Урартунун Асеирия ж. б. өлкөлөр менен болгон согуштарда жеңилиши, ички көтөрүлүштөр аны алсыраткан. Б. з. ч. 6-кылымдын башында У-ну Мидия мамлекети басып алган. Урартунун калкы малчылык, дыйканчылык жана багбанчылык менен кесиптенген, кол өнөрчүлүк, өзгөчө темир, коло, таш иштетүү мыкты өнүккөн. 1879-ж. Урартуну археол. жактан алгачкылардан болуп Ван Топурах-Кала тоосунан анг., 1898-99-ж. немец, 1911-16-ж. орус археологдору (И. А. Орбели, Н. Я. Марр) казып изилдешкен. Немец археологдору Аргишти ханга таандык байыркы буюмдарды жана жыл баяндарды, орустар Сардури II нин жыл баяндарын табышкан.

Колдонулган адабияттарОңдоо

  • «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4