Гомосексуалдуулук
     бир жыныстуу никени мыйзамдаштырган өлкөлөр      чет өлкөдөн никеге тийген бир жыныстуу никелерди тааныган өлкөлөр      так мыйзам жок      гомосексуалдарды түрмөгө камаган өлкөлөр      гомосексуалдарга карата өлүм жазасын колдонгон өлкөлөр

Гомосексуалдуулук (грек тилинен ὁμός — ошондой эле, окшош жана лат. sexus — жыныс) — адамдын өзү менен бир жыныстагы адамдарга эмоционалдык, сүйүү, романтикалык, эротикалык жана сексуалдык жактан умтулуусу. Гомосексуалдуулук кең мааниде - гетеросексуалдык ориентация (карама-каршы жыныстагы адамдарга умтулуу) жана бисексуалдык ориентация (карама-каршы жана өзү мен бир жыныстагы адамдарга умтулуу) менен бирге үч нормалдуу жыныстык ориентациялардын бири болуп эсептелет. Гомосексуалдуулук 1990-жылы 17-майда, Бүткүл Дүйнөлүк Саламаттык Сактоо Уюму тарабынан ЭОК-10 психикалык илдеттер топтомунан чыгарылган.

Гомосексуал адамдардын дүйнөдөгү абалыОңдоо

Дүйнөдөгү 194 өлкөлөрдүн арасынан, 127 өлкөдө гомосексуалдык мамилелер мыйзамдуу, жана 67 өлкөдө мыйзамсыз болуп эсептелет. Кээ бир мамлекеттерде, гомосексуалдарга карата өлүм жазасы колдонулат. Алар: Саудия Арабиясы, Иран, Йемен, Мавритания, Судан, ошондой эле, Афганистандын, Нигериянын жана Сомалинин террористер тарабынан басып алынган аймактары.

Борбордук Азияда, гомосексуалдык мамилелер Казакстан, Кыргызстан жана Тажикстанда 1998-жылдан бери мыйзамдуу. Өзбекстан жана Түркмөнстанда, азыркыга чейин совет убагынын гомосексуалдарга каршы колдонулган мыйзамы сакталып келет.

Бир жыныстык никелерОңдоо

Азыркы учурда, дүйнөнүн 29 өнүккөн мамлекеттеринде бир жыныстык никелерге уруксат берген мыйзамдар кабыл алынган:

Мамлекет Дата
1   Нидерланддар 1-апрель, 2001
2   Бельгия 1-июнь, 2003
3   Испания 3-июль, 2005
4   Канада 20-июль, 2005
5   ТАР 30-ноябрь, 2006
6   Норвегия 1-январь, 2009
7   Швеция 1-май, 2009
8   Португалия 5-июнь, 2010
9   Исландия 27-июнь, 2010
10   Аргентина 22-июль, 2010
11   Дания 15-июнь, 2012
12   Бразилия 16-май, 2013
13   Франция 18-май, 2013
14   Уругвай 5-август, 2013
15   Жаңы Зеландия 19-август, 2013
16   Улуу Британия 29-март, 2014
17   Люксембург 1-январь, 2015
18   АКШ 26-июнь, 2015
19   Ирландия 16-ноябрь, 2015
20   Колумбия 28-апрель, 2016
21   Финляндия 1-март, 2017
22   Мальта 1-сентябрь, 2017
23   Германия 1-октябрь, 2017
24   Австралия 9-декабрь, 2017
25   Австрия 1-январь, 2019
26   Тайвань 24-май, 2019
27   Эквадор 8-июль, 2019
28   Коста-Рика 26-май, 2020

Мексикада бир жыныстык никелер айрым штаттарда мыйзамдуу деп таанылат.

Мындан тышкары, айрым мамлекеттерде, бир жыныстык никенин ордуна альтернатива катары атайын "жарандык бирге жашоо" (орус. гражданское партнёрство) мыйзамдары кабыл алынган:

Мамлекет Дата
1   Андорра 23-март, 2005
2   Чехия 1-июль, 2006
3   Словения 23-июль, 2006
4   Швейцария 1-январь, 2007
5   Венгрия 1-июль, 2009
6   Лихтенштейн 1-сентябрь, 2011
7   Хорватия 5-август, 2014
8   Чили 22-октябрь, 2015
9   Кипр 9-декабрь, 2015
10   Грекия 22-декабрь, 2015
11   Эстония 1-январь, 2016
12   Италия 5-июнь, 2016
13   Сан-Марино 11-февраль, 2019
14   Монако 27-июнь, 2020

Белгилүү гомосексуал жана бисексуал инсандарОңдоо

• Оскар Уайлд (1854-1900) - атактуу англиялык жазуучу жана поэт.

• Алан Тьюринг (1912-1954) - англиялык математик, логик жана информатика илиминин өнүгүүсүнө зор салым кошкон криптограф.

• Иэн Маккеллен (1939-азыркы убак) - британиялык актёр.

• Элтон Жон (1947-азыркы убак) - британиялык ырчы, пианист жана композитор.

• Эллен Деженерес (1958-азыркы убак) - америкалык актриса, комедиантка жана телеалыпбаруучу.

• Тим Кук (1960-азыркы убак) - америкалык менеджер, Apple компаниясынын генералдык директору.

• Жорж Майкл (1963-2016) - британиялык ырчы, поэт жана композитор.

• Питер Тиль (1967-азыркы убак) - америкалык бизнесмен, Paypal компаниясынын экс-директору.

• Дин Деблуа (1970-азыркы убак) - канадалык режиссёр жана сценарист. "Лило жана Стич", "Ажыдаарды кантип үйрөтүү керек" мультфильмдеринин автору.

• Рики Мартин (1971-азыркы убак) - пуэрто-риколук ырчы, актёр жана жазуучу.

• Жим Парсонс (1973-азыркы убак) - америкалык актёр.

• Ксавье Беттель - (1973-азыркы убак) - Люксембургдун премьер-министри.

• Ана Брнабич - (1975-азыркы убак) - Сербиянын премьер-министри.

• Лео Варадкар - (1979-азыркы убак) - Ирландиянын премьер-министри.

• Марк Фихили (1980-азыркы убак) - ирландиялык ырчы, Westlife поп-группасынын мүчөсү.

• Адам Ламберт (1982-азыркы убак) - америкалык ырчы.

• Руби Роуз (1986-азыркы убак) - австралиялык актриса жана модель.

• Ксавье Долан (1989-азыркы убак) - канадалык актёр жана продюсер.

• Кристен Стюарт (1990-азыркы убак) - америкалык актриса.

• Кара Делевинь (1992-азыркы убак) - британиялык актриса жана модель.

• Сэм Смит (1992-азыркы убак) - британиялык ырчы.

• Брэндон Флинн (1993-азыркы убак) - америкалык актёр.

• Трой Сиван (1995-азыркы убак) - австралиялык ырчы жана актёр.

Гомосексуалдуулук жөнүндө кинотасмалар жана сериалдарОңдоо

▪︎ "Prayers for Bobby",   АКШ, 2009.

▪︎ "I Killed My Mother",   Канада, 2009.

▪︎ "The Way He Looks",   Бразилия, 2014.

▪︎ "Skam",   Норвегия, 2015-2017.

▪︎ "Hidden Kisses",   Франция, 2016.

▪︎ "13 Reasons Why",   АКШ, 2017-2020.

▪︎ "Love, Simon",   АКШ, 2018.

▪︎ "Bohemian Rhapsody",   АКШ, 2018.