Аксы району (1992-жылга чейинЖаңы-Жол району) — Кыргызстандын Жалал-Абад облусундагы район. Административдик борбору — Кербен шаары.[3].

Аксы району

Аксы району картада

Өлкө:

Кыргызстан

Абалы:

Район

Киргени:

Жалал-Абад облусу

Акимий борбору:

Кербен

Ири шаары:

Кербен

Түзүлгөн убакыты:

6-март, 1992-жыл

Аким:

Замирбек Сыдыков[1]

Калкы (2017):

135 010 адам[2]

Улуттук курамы:

кыргыздар — 95,1%
өзбектер — 4,2%
орустар — 0,3 %[2]

Диний курамы:

ислам,

Саат алкагы:

UTC+6

Телефон коду:

+996 3724

Унаа коду:

04

Ырасмый сайты

ГеографиясыОңдоо

Район облустун борбору Жалал-Абад шаарынан түндүк-батыш тарапта, деңиз деңгээлинен 1200 метр бийиктикте, Фергана өрөөнүнүн түндүк четинде жайгашкан.

Аксы району Өзбекстандын Наманган облусунун төрт району менен чектешет (Жаңы-Коргон, Чартак, Үйчү, Үч-Коргон). Аксы районунун Өзбекстан Республикасы менен болгон чек арасынын узундугу 142 км түзөт.

Райондун аймагында азыркы убакта төмөнкү коруктар түзүлгөн жана иштейт:

КалкыОңдоо

Кыргызстандын 2009-жылкы элди каттоосу боюнча райондун калкынын саны 113010 адам. Алардын ичинен кыргыздардын саны 107447 адам (95,1 %), өзбектер — 4802 адам (4,2 %), орустар — 305 адам (0,3 %).

 
Аксы районунун түштүгү

Административдик бөлүнүшүОңдоо

Аксы районунун курамына 11 айыл аймагы кирет:

  1. Авлетим айыл аймагы — Авлетим айылы
  2. Ак-Жол айыл аймагы — Ак-Жол айылы
  3. Ак-Суу айыл аймагы — Ак-Суу айылы
  4. Жаңы-Жол айыл аймагы — Жаңы-Жол айылы
  5. Жерге-Тал айыл аймагы — Жерге-Тал айылы
  6. Кара-Жыгач айыл аймагы — Кара-Жыгач айылы
  7. Кара-Суу айыл аймагы — Көпүрө-Башы айылы
  8. Кашка-Суу айыл аймагы — Кашка-Суу айылы
  9. Кызыл-Туу айыл аймагы — Кызыл-Туу айылы
  10. Кош-Дөбө айыл аймагы — Кош-Дөбө айылы
  11. Назаралиев (Үч-Коргон) айыл аймагы — Нарын айылы

Талаш аймактарОңдоо

Аксы районунун Өзбекстан менен болгон мамлекеттик чек арасынын бөлүктөрүндө 8 талаш жерлер бар, алардын жалпы аянты 513 га. Чек аранын белгисиздиги эки өлкөнүн жарандары ортосунда болуп чыккан чыр-чатактардын негизги себеби.

2002-жылы Аксы районунда калк менен укук коргоо органдары ортосунда жаңжал чыккан. Калктын талаптарынын бири болуп кыргыз-кытай мамлекеттик чек арасы жөнүндөгү келишимден баш тартуу болгон.

ТарыхыОңдоо

Мунун Ош облусунун курамына кирчү. 1990-жылы Жалал-Абад облусуна өткөн. 1992-жылга чейин Жаңы-Жол району деп аталган.

Аксыдан чыккан белгилүү инсандарОңдоо

Жеңижок Нүзүп Бий Токтосун Тыныбеков Бекназар Баатыр Алымкан Көксулуу

Бир катар даңазалуу инсандар, илимпоздор, коомдук ишмерлер чыккан.

Алардын арасында тарых илимдеринин кандидаты Туратбек Жоробеков (1946-2016), экономика илимдеринин кандидаты Кадыржан Райымбеков, педагогика илимдеринин доктору Сатканбай Момуналиев, биология илимдеринин кандидаты Максатбек Казакович Мамытбеков, саясат таануу илимдеринин кандидаты Уран Токтоназарович Ботобеков, ж.б. чыккан.

Маалымат каяктан алганОңдоо